MEME HASTALIKLARI
Çocuklarda meme lezyonlari nadirdir. Meme lezyonlarinin büyük çogunlugunda ameliyat gerekmez. Yanlis yere önerilen ameliyatlar meme tomurcugunu kalici olarak tahrip edebilir.
Süt çizgileri fetal hayatta ilk defa 6. haftada ventral vücut duvarinda ortaya çikar. Kabaca klavikulanin lateral 1 / 3 kismindan simfiz pubise degin bilateral olarak devam eder. Bu ektodermal kalinlasmalar , torasik alan hariç regrese olurlar. Torasik bölgede bazi hormonlarn da etkisiyle meme dokusuna farklilasirlar. Gestasyonun 5. ayinda meme basi , areola ve 15 – 25 duktusluk bir kanal agi ile destekleyici bag dokusu olusmustur. Gestasyonun 32. haftasindan itibaren meme dokusu biraz daha gelisir. (Muhtemelen maternal hormonlarin etkisiyle). Dolayisiyla termde yaklasik 8 mm çapinda bir meme dokusu yenidoganlarin çogunda palpe edilir. meme dokusundaki büyüme dogumdan sonrada devam eder. Dogumdan sonraki 2 – 3 hafta içinde 14 mm çapina ulasir. Süt kanallarinin epiteli belirgin bir degisim göstererek sekretuar epitelden apokrin metaplazi ile atrofik involusyona ugramis bir örtüye dönüsür. Yenidoganin meme dokusu genellikle kolostrum benzeri bir madde ile doludur. Yenidoganlarin çogundan bu madde memeden disari çikar. Bu dönemden sonra meme dokusunun boyutlari 10 mm ye düser ve puberteye dek öyle kalir.
Meme dokusunun büyümesi (Telars) pubertenin ilk bulgusudur. Kiz çocuklarinda genellikle 8 – 13 yaslari arasinda ortaya çikar. Duktal gelisme , alveol ve lobüllerin büyümesi östrojen , progesteron , growth hormon , kortison ve prolaktin in etkisi altindadir.
Pubertede bag dokusunun artisi ön plandadir. Bu dönemde memeler sert ve nodüler yapidadirlar. Adolesan döneminin sonuna dogru bag dokusu geri planda kalir. Yag dokusu depolanmaya baslar. Böylece eriskindeki memenin yumusak konturu ve kivami ortaya çikar.
KONJENITAL ANOMALILER
POLITELI (Polythlia) : Meme ucunun çok sayida olmasidir. Sik rastlanilir. Nüfusun % 1 – 2 lik kisminda görülür. Primitif süt çizgisi boyunca herhangi bir yerde bulunabilir.
POLIMASTI (Polymastia) : Daha az görülür. Yine süt çizgisi üzerindedir. Fakat aksesuar memeler tam boyutlara ulasabilirler , hatta süt verebilirler.
AMASTI (Amastia) : Meme dokusunun olmamasidir. Karsi meme tam olarak gelistikten sonra ogmentasyon mammoplasti yapilmalidir.
POLAND SENDROMU
Memenin yoklugu yada hipoplazisi siklikla pektoralis major kasinin , kostalarin yoklugu ile birliktedir. Buna Poland sendromu denir.
Ektodermal displazili hastalarda memenin bilateral yoklugu söz konusudur.
INFLAMATUAR HASTALIKLAR
Çocuklarda , yenidoganlar hariç memenin infeksiyonlari nadirdir. Travma ve laktasyonda da infeksiyonlar görülür. Stafilokok Aureus en sik görülen mikroorganizmalardir.
Neonatal mastit genellikle yasamin 2. yada 3. haftasinda görülür. Insidansi memenin büyüklügü ile degil , ne kadar sik manuple edildigi ile yakindan iliskilidir. Ates ve diger sistemik bulgular nadirdir. Sirkumareolar bir insizyondan drenaj yapilmasi sarttir.
Eger belirgin selülit varsa antibiyotik baslanir. Yenidogan döneminde neonatal mastite bagli abse drenaji yapilan çocuklarda eriskin dönemde meme boyutunda küçüklük söz konusu olabilmektedir. Fiziksel olarak aktif genç kizlarda meme travmasi yag nekrozuna veya infeksiyona yol açabilir. Bu durum agresif olarak antibiyotikler ile ve drenajla tedavi edilerek meme dokusunun tahribati önlenmelidir.
MEMEDE DIFFÜZ BÜYÜME
Anormal mem büyümesi çocuklugun her yasinda olabilir.
Prematür telars , 8 yasindan küçük kiz çocuklarinda puberte prekoksun herhangi bir bulgusu olmadan memelerin büyümesidir.
Makroplasti ve juvenil hipertrofi ; Adolesan kizlardaki memelerin asiri büyümesidir.
Jinekomasti ; Erkeklerde meme dokusunun büyümesidir.
MEME BÜYÜMESININ BILINEN NEDENLERI :
Eksojen östrojen kremler , oral medikasyonlar. Östrojen uygulanan hayvan eti yenilmesi (Tavuk).
Ilaçlar ; Dijital , izoniazid , amfetaminler.
Tümörler : MSS tümörleri , adrenal tümörler , over tümörleri
Nörolojij bozukluklar ; Siringomyeli , travma , transvers myelit.
Pulmoner hastaliklar : Tüberküloz , bronsiektazi , bronsit
Kronik KC hastaligi.
Olgularin çogunda neden bulunamaz. Bun durum benign ve kendi kendini sinirlayan bir tablo çizer. Prematür telarsli kizlarda ; anormal östrojen / testosteron oranlari , anormal pulsatil östrojen salinimi , östrojene doku duyarliliginin artmasi.
LHRH verilmesine karsi anormal FSH yaniti ve seks hormon baglayan protein artisina bagli testosteronun baglanip östrojenin serbest kalmasi gösterilmistir.
Jinekomastili adolesan erkek çocuklarda gonadal hormonlarda anormal konsantrasyon ,adrenal kaynakli östrojen artisi ve östrojen reseptör konsantrasyonu artisi saptanmistir.
Prematür telars sik görülen bir hastaliktir. Küçük çocuklarda görülür. (<8 yas kiz çocugu). Unilateral yada bilateral olabilir. Genellikle birkaç ay içinde ortadan kaybolur. Fakat kizlarin % 30 – 50 lik kisminda puberteye kadar devam eder. Bu tip hastalarda pubertede meme gelisimi normaldir.
Prematür telarsli kizlarin % 14 ünde puberte prekoks görülmüstür.
Bu nedenle diger seks matirasyon bulgulari , boy ve kilo egrisi , el bilegi radyografisi kontrol edilmelidir. Eger bunlar normal ise daha fazla tetkige gerek yoktur. Aileye bunun kendini sinirlayan benign bir durum oldugu söylenebilir.
Prematür telarsin asla bir meme kitlesi olarak görülüp , gereksiz biyopsi yada eksizyon yapilmasina izin verilmemelidir. Yoksa sonuçta amasti gelisir.
Prematür telars ile beraber diger seksüel maturasyon bulgulari varsa çocukta puberte prekoks vardir. Menstruasyon , ovulasyon ve gebelik olasiligi söz konusu olabilir. Bu çocuklar tam olarak incelenip % 20 olguda görülen adrenal veya over tümörü / kisti ayirt edilmelidir.
McCUNE – ALBRIGHT SENDROMU :
Bu sendromda puberte prekoks , poliostotik fibröz displazi ile birliktedir.
Olgularin çogunda spesifik bir neden bulunamaz ve santral orijin düsünülür.
Idiopatik puberte prekokslu kizlarin bazilarinda BT ve MRI ile hamartomlar ve diger hipotalamik lezyonlar gösterilebilir.
Idiopatik puberte prekoksts ovulasyon supresyonu için medroksiprogesteron asetat (Depo – Provera) verilebilir.
Siproteron asetat ve LH – RH analoglari kullanilarak progresif maturasyon ve prematür epifizial kapanma önlenebilir.
Makroplasti büyük fakat histolojik olarak normal meme dokusudur. Subjektif bir tanidir. Redüksiyon mammoplastisi , iskelet büyümesi tamamlandigi zaman yapilmalidir.
Juvenil hipertrofi nadir görülür. Siklikla asiri boyutlara ulasan masif meme hipertrofisi ile karakterizedir. Histolojik olarak memedeki fibröz bag dokusunda asiri bir artis söz konusudur. Duktal proliferasyon ise orta derecededir. Juvenil hipertrofi , hormonal anomaliler ile iliskili degildir. Premalign degildir. Burada redüksiyon mammoplasti bazen güç olabilir.
Adolesan jinekomasti sik görülür. Adolesan erkek çocuklarin 2 / 3 ünde 1 – 2 cm çapinda , agrili meme büyümesi olur. Meme dokusu 1 – 2 yil büyür ve sonra küçülür. Detayli incelemeye gerek yoktur. Eger testisler küçük ise Klinefelter sendromu akla gelmelidir.
Obezite önemli bir pseudojinekomasti nedenidir. Dikkatli muayene ile ayrim yapilmalidir. % 1 hastada jinekomasti devam eder ve subkütan mastektomi yapilmalidir. (Anksiyete). Ameliyat 180 ? lik subareolar sirkumareolar insizyon ile yapilir. Aksilla kuyrugu dahil tüm meme dokusu pektoralis fasyasina dek inilerek çikarilir.
Jinekomasti bazen klomifen , danazol yada tamoksifen ile tedavi edilebilir.
Jinekomasti prepubertal erkek çocukta nadirdir. Olgularin çogu idiyopatik olsa da bazilarinda adrenal veya testis tümörü olabilir.
Memedeki ayri kitleler erkek çocuklarda ve postpubertal kizlardaki lokalize meme kitleleri cerrahi yoldan eksize edilmelidirler. Her ne kadar bu kitleler benign iseler, semptom verirler ve genellikle büyürler. Lezyonlarin büyük çogunlugu sirkumareolar insizyon ile çikarilabilirler.
Prepubertal kizlardaki soliter meme kitlelerinin tedavisi ise sorunludur. Çünkü ufak meme tomurcugundaki bir kitle eger çikarilamazsa , meme dokusunun tahrip ederek belirgin meme hipoplazine yol açabilir. Fakat cerrahi eksizyonun riski ise daha fazladir.
NONNEOPLASTIK KITLELER
Basit kistler , mavi kistler (Blue – Domed) , galaktoseller ve diger kistik lezyonlar herhangi bir yasta olabilir. Agri , hassasiyet , meme basi akintisi , infeksiyon ve büyüme siktir. Eksizyon genellikle endikedir. Fibröz mastoplasti , lobuler hiperplazi , sklerozan adenozis , yag nekrozu ve diger mastoplastiler ayri , sert , irregüler , mobil / fikse kitle nedenidir. Bunlari neoplastik kitlelerden ayirmak güçtür. Rezeksiyon endikedir.
Juvenil papillomatozis , fibroadenoma benzer kitle ile prezente olur. Fakat histolojisi farklidir. Benign bir hastaliktir. Fakat daha sonra malignite nedeni olabilir.
Fibrokistik hastalik genç eriskin kadinlarin sik görülen bir hastaligidir. Artik adolesan genç kizlarda da sik görülmeye baslanmistir. Unilateral yada bilateral olabilir. Palpasyonla lokalize yada diffüz kord benzeri kalinlasmalar ele gelir. Fibröz doku asiri artisini gösterir. Süphe varsa ince igne aspirasyon biyopsisi kistik karakteri konfirme eder. Her menstrual periot öncesinde agri ve hassasiyet artar. (Kistler büyüdügü için). Eger bir kitle 2 – 3 siklus boyunca devam ediyorsa ve aspire edilemiyorsa , eksizyon gereklidir.
Adolesan kizlarda kanser ve fibrokistik hastalik ayirici tanisi eriskindeki gibi önemli degildir. Fakat yine de persistant kitleler gözardi edilmemelidirler.
Fibrokistik hastalik genç eriskin kadinlarin sik görülen bir hastaligidir. Artik adolesan genç kizlarda da sik görülmeye baslanmistir. Unilateral yada bilateral olabilir. Palpasyonla lokalize yada diffüz kord benzeri kalinlasmalar. Ele gelir. Fibröz doku asiri artisini gösterir. Süphe varsa ince aspirasyon biyopsisi kistik karakteri konfirme eder. Her menstrual periyot öncesinde agri ve hassasiyet artar. (Kistler büyüdügü için). Eger bir kitle 2 – 3 siklus boyunca devam ediyorsa ve aspire edilemiyorsa , eksizyon gereklidir.
Adolesan kizlarda kanser ve fibrokistik hastalik ayirici tanisi eriskindeki gibi önemli degildir. Fakat yinede persistant kitleler gözardi edilmemelidirler.
Çocuklarda meme basi akintisi nadirdir. Yenidogan mastitinde sütsü bir akinti olur. Meme absesinde pürülan drenaj söz konusudur.
Eriskinlerde oldugu gibi , sulu , seröz veya kanli memebasi akintisi büyük olasilikla intraduktal papilloma , fibrokistik hastalik veya duktal ektazi ile ilgilidir. Etkilenen duktusuneksizyonel biyopsisi gerekir.
NEOPLAZILER
Fibroadenom çocuklarda en sik görülen soliter meme kitlesidir. Cerrahi olarak eksize edilen lezyonlarin % 60 – 90 kadari fibroadenomadir. Fibroadenom asiri fibröz dokudan olusan , benign , enkapsüle tümörlerdir. Palpasyonda sert , düzgün , ayri ve mobil kitledir. Hizla büyüyüp dev bir fibroadenom olabilirler. Cerrahi eksizyon uygulanir.
Memenin diger iyi huylu tümörleri nadirdir ; hemanjiomlar , kistik higroma , lipoam , granüler hücreli myoblastoma ve diger yumusak doku tümörleri sayilabilir.
SISTOSARKOMA FILLOIDES; Fibroadenom ile iliskili nadir bir tümördür. Histolojik olarak daha hipertrofik , fibröz doku stromasi daha sellülerdir. Ismine ragmen sadece % 25 oraninda maligndirler. Simple mastektomi ile genis lokal eksizyon yapilir.
ÇOCUKLARDA MEME CA : Nadirdir. Prepubertal ve postpubertal çocuklar arasinda prognoz açisindan fark vardir.
< 11 Yas çocuklardaki tip sekretuar karsinomadir. Prognozu iyidir.
> 11 Yas çocuklarda ise eriskinlerde görülen bazi tipler görülür. Sürvi % 50 dir.
Genç çocuklarda genis lokal eksizyon (Simple mastektomi) yeterli olabilmektedir. Fakat yakin takip gereklidir.
Rabdomyosarkoma , lenfoma , lösemi ve diger primer kanserler çocuklarin meme dokusunda nadiren görülebilmektedir.
