Askaritler
Oksiyürlerden daha tehlikeli parazitlerdir. Boylari 15 ila 40 santim arasinda oldugu için, bunlara halk dilinde \"bagirsak solucanlari\" adi verilir.
Disi solucanlarin yumurtalari diski ile atildigindan bu hastalik insan gübresi ile sulanan sebzelerle bulasir. Çig olarak, hele yikanmadan, yenen sebzelerle birlikte ince bagirsaga ulasan yumurtalar, burada açilarak larva (yavru) haline gelirler. Larvalar bagirsak zarini delerek kana karisirlar. Kan dolasimi ile akcigerlere kadar gelir; iltihaplara sebep olurlar. Askaritler safrakesesine kadar ulastiklari taktirde sarilik ortaya çikar.
DIKKAT: Askaritler yumurtlamak için tekrar barsaklara dönerler. Bazen yumrular halinde birleserek barsak tikanmalarina yol açarlar.
Tedavi;
• Askaritlerin tedavisi de oksiyürlerde oldugu gibi ilaçla yapilir ve tedavi bütün aile üyelerine uygulanir.
Korunma;
• Sebzeler mümkün mertebe çig olarak yenmemeli; yenecegi zaman bol su ile yikanmalidir.
• Bunda da temizlige son derece dikkat edilmeli; çocuklara temizlik aliskanligi kazandirilmalidir.
Tenyalar
Tenyalar, askaritlerden daha uzun solucanlar olup boylari 4 ila 10 metre arasinda degismektedir. Baslari topluigne büyüklügünde, gövdeleri yassi halkalarin birbirine eklenmesi ile tesekkül etmistir. Tenyalarin varligi, bu parçalarin koparak diskiya karismasi sonucu anlasilir. Tenya yumurtalari da yine diski ile atilir.
Yumurtalar büyükbas hayvanlarin vücudunda konaklar ve larva haline dönüsürler. Dolaysiyle, insana da bu hayvanlarin etiyle bulasir. Iyi pismemis yahut çig olarak yenen etlerle insan vücuduna girer; barsaklarda yerlesirler. Tenyalar salgiladiklari zehirli maddelerle organizmayi etkiler çesitli rahatsizliklara sebep olurlar.
Belirtileri;
• Diskida tenya parçalarina rastlanmasi.
• Bas dönmesi, karin agrisi, kusma, ishal ve devamli açlik duygusu.
Tedavi;
• Tenyalari düsüren özel ilaç (yomessan) kullanilarak tedavi edilir.
Çengelli Kurtlar
Beyaz ya da sarimtirak renkte olan çengelli kurt, 8 milimetre ila 1,5 santimetre arasi boydadir. Yumurtalari pis sularda gelisir. Dolayisiyle çocuklara pis sulardan geçerler. Onikiparmak bagirsaginda yerlesir ve çogalirlar. Kan emerek beslendiklerinden bir müddet sonra kansizlik ve sindirim sistemi bozukluklarina sebep olurlar.
Tedavi;
• Doktor kontrolünde ilaçla yapilir. Yukarida geçen temizlik kurallari süphesiz burada da geçerlidir.
Kedi-Köpek Parazitleri
Kedi, köpek, tavsan gibi evcil hayvanlarin barsaklarinda gelisen bazi solucan tiplerinin disileri, yumurtalarini bu hayvanlarin diskisina birakirlar. Diski ile disari atilan yumurtalar etrafa yayilirken; ayni zamanda hayvanlarin tüyleri arasina da girerler. Çocuk onlari severken tirnak aralarina geçer; oradan da yemek yerken agiz yoluyla barsaklara ulasirlar.
Ince barsaklarda açilan yumurtalar, kurtçuk (larva) halinde kalip gelismezler. Barsak çeperlerini delip kana karisirlar. Kan yoluyla karaciger, akciger, beyin zari ve göz gibi hayati önem tasiyan organlara yayilirlar.
DIKKAT:
Tedavi ile vaktinde zararsiz hale getirilmeyen parazit larvalari, yerlestikleri dokularda kalip kireçlesirler. Kireçlenmeleri halinde ameliyattan baska çare yoktur. Erken müdahalelerde ilaç tedavisi yeterlidir.
Korunma:
• Parazit tasima ihtimali olan ev hayvanlari ilaçlanmali, temizliklerine dikkat edilmeli ve vaktinde asilari yaptirilmalidir.
