Agiz ve burun arkasindaki hava yolunda darlik oldugunda ortaya çikan gürültü
biçiminde ki sese horlama denir. Dilin arkasi ve yumusak damak ve küçük dilin
oldugu kismin genizle birlestigi bölge kendiliginden daralabilen bir bölgedir.
Bunlar birbirleri üstüne geldiginde solunumla birlikte titresmekte ve horlama
ortaya çikmaktadir. Horlayan biri asagidaki problemlerden en az birine sahiptir.
Dil ve bogaz kaslari gerginligi azalmistir. Gevsek kaslar sirt üstü yatinca
dilin bogaz arkasina dogru kaymasina engel olamaz. Bu olay alkol yada ilaç
alarak gevsemis birinin uykusunda kas kontrolünün kaybolmasi ile ortaya çikar.
Bazi insanlarda uykunun derin fazinda gevsemeye bagli olarak yine horlama
görülebilmektedir.
Bogazdaki dokularin asiri büyük olmasi. Büyük bademcik
ve geniz eti çocuklarda en sik rastlanan horlama nedenidir. Sisman insanlarda
kalin boyun dokusu sebep olarak gösterilir. Kist ve tümörlerde nadir olarak bu
yolla horlama yapabilmektedir. Yumusak damak ve küçük dilin asiri sarkik ve uzun
olmasi bogaza dogru hava yolunu daraltir. Hava yoluna sarktigi için bir valv
gibi horlamaya neden olur. Burun tikanikligi olan kisi havayi almak için genizde
asiri vakum yaratir. Bu vakum bogazda kollabe olabilen dokulari hava yoluna
dogru çeker. Böylelikle burun açik iken horlamayan kiside horlama görülmeye
baslar. Bu durum neden bazi insanlarin sadece alerjik dönemlerde veya grip,
sinüzit oldugu zamanlarda horladigini izah etmektedir. Burun deformasyonlari bu
tip burun tikanikligi nedenleri olarak bilinir. Deviasyon burun orta bölmesinin
yan taraflara tasmasi olarak tanimlanir. Burun içi deformasyonlari içinde en sik
rastlanilanidir.
Horlama ciddi bir sorun mudur?
Sosyal olarak evet! Bu
aile yasaminda ciddi bir sekilde tehdit eder. Horlayan kisi alay konusu olur.
Ailenin diger bireyleri için uykusuz gecelerin sorumlusu tutulur. Horlayan kisi
tatil ve is gezilerinde istenilmeyen oda arkadasi olur. Tibbi olara evet!
Kisinin kendine verdigi zarar daha büyüktür. Dinlenilmeden geçirilen geceler
vardir. Asiri horlayan kisilerde yüksek tansiyon horlamayan kisilere göre daha
sik görülür. Horlamanin en agir formu tikayici tipte horlama hastaligidir.
Uyku apnesi diye bilinen bu hastalikta siddetli horlama nefessiz kalinan bir
dönemle kesilmektedir. Bu sirada solunum tam durmustur. 10 saniyenin üzerindeki
nefessiz kalma nöbetlerinin bir saat içinde 7 den fazla görülmesi yasami ciddi
sekilde tehdit eder. Bu durumda doktorunuzun size bir uyku merkezinde inceleme
yapilmasini önerecektir. Apneli (nefesin kesilmesi) hastalarda saatte 30-300
defa tikanmalara rastlanilmaktadir. Böylelikle uykuda kan oksijen düzeyi asiri
oranda düser. Oksijenin düstügü bu dönemde kalp kani daha çok pompalamak
zorundadir. Bir süre sonra kalp ritmi bozulurken, yillar içinde yüksek tansiyon
ve kalp büyümesi yerlesir. Tikayici tipte horlama hastaligi olan kisiler
uykularinin çok az bir kisminda derin uyku fazina geçebilmektedirler. Derin faz
gerçek dinlenme için tek yoldur. Dinlenmeden geçirilen gecenin gündüzü uykulu,
yorgun ve verimsiz geçecektir. Araba kullanirken yada is basinda uyuklamalar
görülecektir.
Horlama tedavi edilebilir mi?
Horlamanin bir çok tipi
tedavi edilebilir. Eriskin horlayan kisiler için asagida siralanan önerilere
uyulmalidir.
• Iyi bir adele tonusu kazanmak için sportif bir yasam biçimi
seçilmeli.
• Horlayan kisiler uyku ilaçlari, sakinlestirici ve antihistaminik
denilen alerji ilaçlarini uykudan önce almamali.
• Uykudan 4 saat önce alkol
almaktan sakinmali.
• Uykudan 3 saat önce agir yemekten sakinmali.
• Asiri
yorgunluktan sakinmali.
• Uykuda sirt üstü yatmak yerine yana yatmak tercih
edilmeli.
• Eski bir öneri olarak pijama sirtina tenis topu dikmek hala
faydali bir metot dur. Böylelikle sirt üstü uyumaya engel olunur.
•
Yataginizin bas tarafi daha da olacak sekilde tüm yataginiz yaklasik olarak 10
cm bir tarafa dogru çeviriniz. Bu amaçla yataginiz bir tarafi altina bir tugla
yerlestirmek amaciniza uygun olacaktir.
• Evde horlamayan kisilerin sizden
önce uykuya geçmeleri için onlara süre taniyin.
Her pozisyonda horlayan
kisiler agir horlayan olarak isimlendirilir. Bu kisilerin daki önerilerden
daha fazla yardima ihtiyaçlari vardir. Horlama kisi ve ailesi için zararli hale
geldiginde uzman doktorunuz ile görüsmeniz uygun olacaktir. Bu özellikle uyku
sirasinda nefes alamama problemi oldugunda (Yüksek sesli horlama nefessiz kalma
dönemi ile kesilmektedir.) Doktorunuza bas vurmaniz daha da önem kazanmaktadir.
Horlama hastasinin burun, agiz, bogaz ve boynunun detayli muayenesi
yapilmalidir. Horlamanin boyutu ve horlayan kisinin sagligini belirlemek
açisindan uyku laboratuari çalismalari degerlidir.
Tedavi süphesiz taniya
dayanir. Bu alerji veya enfeksiyon tedavisi gibi basit yada bademcik geniz eti
veya burun bozukluklarinin cerrahi gerektirir biçimdedir. Horlama - Nefessiz
kalma hareketli dokularin sabitlestirilmesi ve hava yolunun daha
genisletilmesini saglayan horlama ameliyatlarindan basarili sonuçlar elde
edilmektedir. Buna uvulopalatofarengoplasti ameliyati (UPPP) adi verilmektedir.
Hasta için bademcik ameliyatindan çok farkli his vermez. Lazerin kullanildigi
Laser-assisted uvulopalatoplasti (LAUP) lokal anestezi ile yapilabilen bir baska
ameliyattir. Cerrahinin çok riskli veya hasta tarafindan istenilmedigi
durumlarda bogaza basinçli hava veren maske takarak (CPAP) uyuyabilir. Kronik
olarak horlayan her çocuk KBB uzmani tarafindan detayli olarak muayene
edilmelidir. Bademcik ve geniz eti ameliyatinin gerekli oldugu durumlarda
cerrahi müdahale çocuk sagligina ve gelisimine çok önemli yararlar
saglayacaktir.
Horlama ortadan kaldirilabilir mi?
Kilo fazlaliginin
horlamanin en önemli nedenlerinden biri oldugu bilinmektedir. Kilo fazlasi olup
zayiflayan hastalarin %80'inde horlamanin önemli derecede azaldigi veya tamamen
ortadan kalktigi görülmüstür. Kilo verme, özel sekilli yastiklar, agiz veya
buruna yerlestirilen bazi cihazlarin kullanilmasi, uyku ilaçlari, sakinlestirici
ilaçlar ve alkol kullanimindan kaçinma gibi yöntemler horlamanin kontrolünde
yararli olabilir. Ancak bunlarin hepsi, yasam kosullarinda önemli degisiklikler
yapilmasini ve bunun sürekli olmasini gerektirir.
Günümüzde, horlamayi
ortadan kaldiracak etkili bir yöntem vardir. \"Laser uvulo-palatoplasti (LAUP)\"
adi verilen bu cerrahi yöntemle yumusak damaktaki dokular yeniden
sekillendirilmekte ve horlama önlenebilmektedir. Bu ameliyatin basari orani
%85-90 arasindadir. Ameliyatta, lazer isini ile yumusak damaktaki dokular
dikkatle küçültülmekte ve zamanla dokularin iyilesip gerginlesmesiyle uyku
sirasindaki titresimleri, yani horlama ortadan kalkmaktadir. Ameliyatta lazer
isininin kullanilmasinin nedeni, lazerin yumusak dokulari kanamaya neden olmadan
kesme yeteneginin bulunmasidir. Ameliyat yaklasik yarim saat sürmekte ve bogazi
uyusturacak sekilde lokal anestezi ile yapilmaktadir.
Pek çok hastada bir
kez tedavi ile istenen sonuç alinmaktadir; ancak, bazi hastalarda ameliyatin en
erken dört hafta aralikla olmak üzere tekrarlanmasina ihtiyaç duyulabilir. Bazi
hastalarda horlama tamamen ortadan kalkmasa bile, siddeti
azalmaktadir.
LAUP ameliyatini takip eden birkaç gün ile iki hafta
arasinda bogaz agrisi hissedilmekte ve agri kesici ilaçlarla kontrol altina
alinmaktadir. Hastalarin çogu birkaç gün içinde normal hayatlarina dönmekte ve
çalismaya baslayabilir hale gelmekte, sadece agir kaldirma gibi zorlayici
bedensel faaliyetlerden kaçinmalari istenmektedir. Ameliyatin etkilerinin
görülme zamani kisiden kisiye degismektedir. Bazi hastalarda sonuç hemen
alinmakta, ameliyatin yapildigi gün horlama kesilmektedir. Diger hastalarda,
ameliyatin sonucu bir aya kadar ortaya çikmakta ve kesinlesmektedir.
LAUP
için uygun bir aday olup olmadiginizi nasil anlayacaksiniz?
Öncelikle muayene
olmaniz gerekir. Doktorunuz horlamaniz, burun tikanikligi ve genel saglik
durumunuz ile ilgili bilgilere ihtiyaç duyacaktir. Daha sonra bas ve boyun
bölgesine agirlik verilen muayeneniz yapilacaktir. Bundan sonra muhtemelen,
\"obstrüktif uyku apnesi\" bulunup bulunmadigini arastirmak üzere uyku
laboratuarinda bir uyku çalismasi yaptirmaniz istenecektir. Uyku çalismasi, uyku
laboratuarinda bir gece geçirmenizi ve bu sirada beyin dalgalari, kalp atimlari,
kandaki oksijen miktari, solunum düzeni gibi verilerin kaydedilmesini
gerektirmektedir. Bu uyku çalismasini takiben, doktorunuz LAUP da dahil olmak
üzere olasi tedavi seçeneklerini belirleyecektir.
