Süt çocugunun tabii gidasi anne sütüdür.Ilk alti ay hiçbir gidaya ihtiyaç
duymadan anne sütü ile mükemmelen beslenebilir.Yeterli kilo alan saglikli
gelisme gösteren bebek altinci ayi doldurduktan sonra alistirmak için gidalara
baslanir.
Alti ay ile on ay arasinda ek gidalara baslanmayan bebeklerde
çignemeye ve farkli tatlara alisma meydana gelemez ve anne memesine asiri
derecede düskün olan bebek yemekleri reddeder.Bebek anne sütü ile doymuyor ise
ilk dört ay anne sütü ve adapte formül mama dördüncü aydan sonra gidalara
baslanabilir.
Ek gidalara baslamak için
1-Bebek saglikli ve aliskin
oldugu ortamda bulunmali
2-Asi uygulanmis veya yeni bir ilaç uygulanmis
bebek ona alisana kadar yeni gida baslanmamali.
3-Kendisine birinci derecede
bakim veren kisi tarafindan gidalar denenerek verilmeli.
4-Gidalar üç bes
günlük alistirma süresi içinde teker teker baslanmali.Çok sevse ve istekli bile
olsa alisana kadar doyurucu miktarda verilmelidir.
5-Gidalar hepsi bir arada
baslandigi takdirde meydana gelecek tahammülsüzlükler alerjilerden hangisi
sorumludur ayirt edilemez ve ayni zamanda birden fazla miktarda yedirilen bebek
anne sütünü birakabilir.
6-Anne sütü 1.yasta temel gida 2.yasta destekleyici
gida olarak beslenmenin temel unsurudur.
Alti ayini doldurmus bebege
hazmi kolay hipoallerjenik olmasi nedeniyle ilk baslanacak gida olmasi nedeniyle
yogurt olabilir.1,2 tatli kasigindan baslanarak miktar arttirilmak suretiyle bir
hafta içinde bir çay fincani(100-150mlt) kadar
verilebilir.
Yapilisi:
200 mlt süt süzüldükten sonra
kaynatilir.Kaynadiktan sonra 2-3 dakika karistirarak kaynatmaya devam
edilir.Pastörize sütler için kaynatma sirasinda 200 mlt süte 1çorba
kasigi(15mlt) su ilave edilir.(pastörizasyon sirasinda ve kaynatirken buharlasma
sütün olmasi gerekenden daha konsantre hale gelmesini önlemek için).Önceden
yikanmis kurutulmus cam kavanoza alinan süt 40 dereceye kadar
sogutulur.
Isi kontrolü mutfak derecesi veya elin serçe parmagi ile
kontrol edilir.Parmagi yakmayan ama sicakligi hissedilen isi asagi yukari 40
derece kabul edilir.200 mlt 40 dereceye kadar sogutulmus süte bir tatli
kasigi(2-3 mlt) yogurt eklenir, karistirilip kapagi kapatilir,etrafi sarilir.6-7
saat bekletilir.Mayalanma islemi biten yogurttan bir miktar alinip pudra sekeri
ile tatlandirilarak 1-2 tatli kasigi kadar yedirilir,ögün anne sütü ile
tamamlanir.Hergün 1-2 tatli kasigi arttirilan yogurt 1 fincana kadar çikarilir.
Buzdolabinda temizlige özen gösterilerek saklanan yogurt 2 gün
yedirilebilir.Bebegin yemesi için önceden ilik suya oturtup ilitmak
gerekir.
Yogurda alistirilmis olan bebek yeni bir gidayi tatmak için
hazirdir.Madeni tuzlar,vitamin,posa ve karbonhidrat ihtiva eden meyveler ikinci
sirada bebeklere tattirilarak 150 mlt kadar verilebilir. Meyveler mevsime göre
kisin elma, armut ,muz, portakal, mandalina, havuç;yazin seftali,üzüm,domates
gibi teker teker tercihen püre seklinde verilir.Meyvelerin taze olgun ve
çürüksüz olanlari seçilir,ogusturularak bol suyla yikanir,bir süzgece konup
üzerine kaynar su dökülür.
Sonra soyulur,çekirdekleri çikarilir,cam
rendede püre haline getirilir.1-2 tatlikasigindan baslamak üzere miktar
arttirilarak ögün halinde verilebilir.Alistiktan sonra 2.3.4.5. meyveye
geçilebilir.Daha sonra bebegin istahina yasanilan çevrenin sartlarina göre meyve
püreleri veya sulari karisik olarak verilebilir.Meyvelerin tatli ve olgun
olanlarini tercih edip seker ilavesinden kaçinmak gerekir.
Muz kabizliga
yol açmasi bakimindan riskli olmasi sebebiyle olgun yumusak olani seçilip az
miktarda denenir,armut veya kayisi ya da üzümle birlikte verilebilir.Ilk yasta
çilek,yumurta aki,bal gibi allerjen gidalardan kaçinmak gerekir.Yine inek sütü
ilk 1 yas hatta 2.yasa kadar verilmemesi gerekir,esasinda anne sütü alan bebegin
ihtiyaci da yoktur.
6-7 ay arasinda sebze pürelerine alistirilarak sebze
yemekleri ve sofrada bulunan yemeklere geçilebilir.Sebzelerin taze mevsim
sebzelerinden olmasina dikkat edilmelidir
Önce az çesit sebze ile
baslanip giderek çesit arttirilir. Sebzeler pisirilmeden bolsuyla
yikanir,soyulup dogranir,kisa sürede pisirilir ve pistikten sonra hemen
yedirilir.Diger gidalarda oldugu gibi 2-3 kasik ile baslanir. Mevsime göre
kabak, havuç, patates, ispanak, pazi, fasulye, bezelye,kereviz,kereviz yapragi,
maydanoz, domates eklenebilir.
Ilk hazirlama için 1 küçük patates, 1küçük
havuç,50 gr yagsiz dana eti 3 su bardagi su ile iyice pisirilir.1 tatli kasigi
irmik veya sehriye,1 tatli kasigi zeytinyagi,1 çimdik tuz eklenir.5-10 dakika
daha kaynatilip et içinden çikarilir, tel süzgeçten geçirilip 24 saat içinde
kullanilir.Bu süre zarfinda buzdolabinda saklamak gerekir.
Bebek sebze
püresine alistirilirken her hazirlamada yukarida sayilan sebzelerden biri
eklenerek çesitlendirilir. 2.defadan sonra dana eti yerine çift çekilmis 1
çorba kasigi dana kiyma kullanilir ve onun da süzgeçten geçmesi saglanir.Süzgeç
yerine robot ya da blendir gibi aletler kullanmak asla uygun degildir.Bu
yemekleri vermemizin maksadi doyurmak degil,tatlarina alistirmak ve çignemeyi
ögreterek kati gidalara geçisi saglamaktir.Bebegin yemegi agzina alip agzinda
çevirmesi yutabildigini yutup,yutamadigini kusmadan tükürmeyi ögrenmesi
gerekir.Anneler eldeki tabagi bitirme gayretine girmemelidir.
Sebze
püresi içine pirinç, mercimek, bulgur eklenebilir.
7. aydan itibaren sebze
püresine az miktarda tereyagi eklenebilir.Bebegin istahina göre sebzeler
çesitlendirilir. Az kilo alan bebeklerin sebze püresine 2-3 ölçek formül mama
eklenebilir.
Sofra yemeklerine 7-8 ay arasinda teker teker taze pismis
baharati olmayan yagi ve salçasi az yemeklerden tadina baktirilarak
geçilebilir.Sofra yemekleri süzgeçten geçirilmeden çatal ve kasik yardimiyla
ezerek verilebilir.Pisirme esnasinda içine 1-2 patates koyulup bebege
patatesli,etli ve sebzeli kisimlardan ekmek eklenerek verilir.
Yumurta:
6-7.aylar arasinda kati pismis olarak sarisindan az miktarda sebze püresine
eklenerek baslanip hergün bir miktar arttirilarak 1 kati yumurta sarisina
çikilabilir,bir gün verilip bir gün verilmeme seklinde olabilir.
Balik:
7. aydan itibaren izgara veya suda haslanip kilçigina dikkat etmek suretiyle
tadina bakilarak ögle saatlerinde verilebilir.
Köfte: 6-7 ay arasinda çift çekilmis kiymadan hazirlanan baharatsiz köfte
sahanda pisirilerek elle veya çatalla ezilip birkaç yudumda ilerleyen günlerde 2
köfteye kadar yedirilebilir.
Arada karaciger et yerine sebze pürelerine
eklenebilir.Tuzlu suda kaynatilarak sertlestirilen ciger rendelenip sebze püresi
içine eklenebilir.Haftada 2 kez verilmesi faydali olabilir.
Beyin: Evvelce bütün çocuk yemekleri tarifinde bulunan beyin son yillarda
sünger beyin hastaligi riski nedeniyle bebeklere yedirilmesi tavsiye
edilmemektedir.Zira bulasma en çok beyin ve iç organlar sebebiyle
olmaktadir.
Peynir:6. aydan itibaren gerek sebze püreleri gerekse
kahvalti içinde bebege verilebilecek gidalar arasindadir.Pastörize veya pismis
sütten olmasina dikkat edilmelidir.
Sayet bebek anne sütü ile doymuyorsa ve
formül mama eklenmisse 4. aydan itibaren yogurt,meyve püresi,sebze püresi ve
peynir sirayla baslanabilir.6 aylik olana kadar sebze püresine dana eti konulup
haslandiktan sonra çikarilir.
Tahillar 4-6 aydan itibaren
verilebilir.Kahvaltida bisküvi ve ekmek muhallebiler içinde misir ve bugday
nisastasi,pirinç unu-yulaf ve bugday unu kullanilabilir.
Sebze pürelerine
pirinç,mercimek,bulgur veya irmik eklemek suretiyle kivam ve kalori artisi
saglanir.
Pasta ve tatlilar 2 yasindan sonra verilebilir.
9 aydan
itibaren bebek aile sofrasina oturtulur.Sofrada bulunan baharatsiz,hazirlanma
sartlarina uygun her seyden yiyebilir.
Yemekler önceleri parmakla
ezerek,çatal ve kasikla ezerek verilirken daha sonra kati parçalar halinde
verilebilir.1-1.5 yastan itibaren kendi beslenmeye hevesli olan bebek
desteklenmeli, 2 yasindan itibaren tümüyle kendini beslemesi saglanir.
ÖRNEK BESLENME
4-6 ay arasi anne sütü ile doymayan formül mama veya
ineksütü ile takviye edilen bebek için
Sabah
06:00-07:00 anne
sütü
09:00-10:00 Kahvalti meyve püresi+peynir+bisküvi 4-5 adet+pekmez 1 çay
kasigi takiben anne sütü verilerek uyutulur.
13:00-14:00 Sebze püresi+1-2
kasik yogurt,uyurken anne sütü 100-150 mlt
17:00-18:00 Yogurt 100-150
mlt,seker veya bisküvi veya meyvelerle tatlandirilarak+ uyku saatinde anne sütü
20:00-21:00 Kasik mamasi:1 su bardagi su,2 tatli kasigi misir nisastasi,1
çay kasigi seker,1 çay kasigi sivi yag karistirilarak pisirilip,iliyinca 4 ölçek
formül mama eklenip yedirilir.
Gece uyandiginda anne sütü verilir.
6. aydan sonra sebze püresi içine
kiyma eklenir. Karaciger, tavuk eti, balik eti arada kati yumurta sarisi
eklenebilir.
7-8. ayda aile sofrasi için pisirilen çorbalar,sulu köfte,dolma
içleri tattirilabilir.
Bebeklerin bu uygulanan programa uyma mecburiyeti yoktur.Anne sütünün
durumuna,bebegin alimina ve ailenin o günkü sartlarina göre yumusak ayarlamalar
yapilabilir.
Anne sütü bol olan bebege verilen gidalar az miktarda olup, bazi günler
yogurt, meyve püresi veya sebze püreleri atlanabilir. Yine formül mama ile
beslenen bebek hazirlanan gidadan yeterince doymazsa mamayi anne sütü gibi kabul
ederek takviye edilir. Annenin içinde bulundugu durum o gün için yemekleri
hazirlamaya uygun degilse formül mama ile beslenmesinde mahzur
yoktur.
Çünkü bazi anneler her gün ayni saatlerde sunu bunu yemeli diye
asiri bir gerginlik içine girip hazirlayamadiginda veya bebek reddettiginde
mutsuz olurlar. Bu durum dogrudan bebege ve aileye yansir. Böyle bir gerginlik
faydadan çok zarar verir. Hazirlanan gidalar 10-11 aya kadar yemeklere
alistirmak için geçistir.Her hazirlanan hazirlandigi miktarda yenecek diye bir
kaide yoktur.
Su anda piyasada bulunan bebek mamalari da bebeklerin
beslenmesine uygun meyve ve sebze püreleri olarak kavanoz mamalari seklinde
hazirlanmistir.4-6 ay arasi herhangi bir ilave olmadan verilebilir.6-7 aydan
sonra haslanmis etlerin ilavesiyle verilebilir.
