KÜNT ABDOMINAL TRAVMA
Peritoneal lavajin relatif endikasyonlari ;
1) MSS travmasi nedeniyle letarjik hasta
2) Açiklanamayan sok
3) Meme hizasi altinda penetran toraks yaralanmasi
4) Fizik muayene abdominal hassasiyetin giderek artmasi
5) Diger major organ yaralanmasini onarim amaçli cerrahi girisim.
Peritoneal lavaj en sik olarak herhangi bir disa kanama olmadan soka girmis ve volüm resusitasyonuna gereksinimi olan bilinci kapali çocukta endikedir.
Peritoneal lavaj sivisinda:
1) Kan
2) Safra
3) Bakteri
4) Feçes
5) Amilaz yüksekligi (>175dl) söz konusu ise laparotomi endikasyonu mevcuttur.
Günümüzde artik tomografi periton lavajindan daha fazla kullanilmaktadir. Bazi özel tip abdominal travmalarda (düsme, Handlebar injury , araç içi yada disi trafik kazasi gibi) daha ileri özel tanisal yöntemlere ihtiyaç duyulabilir:
1) Bilgisayarli tomografi
2) Karaciger-dalak 99Tc sintigrafisi
3) Ultrasonografi
4) Anjiografi
Özellikle kontrastin IV infüze edildigi tomografi; intraabdominal organlarin dinamik kan akimini gösterecegi gibi dalak, karaciger, böbrekler, adrenal bez pankreas, mesane ve barsaklarin anatomik durumlari hakkinda da bilgi verir.
Künt abdominal travmali çocuklarin % 30 unda abdomen tomografisi ile torasik hasarlanmalarda gösterilebilmektedir.
“HIPOPERFUSION COMPLEX” IV kontrastli BT de görülür. Kontrastin multiorganlarda yogun görünümü ile karakterize olur. Hemodinamik instabiliteyi yada hipovolemik soku gösterir.
Hipoperfusion Complexi;
- Barsaklarin sivi ile diffüz dilatasyonu
- Kontrastin anormal yogun görünüm
- Barsak duvarinda
- Mezenterde
- Abdominal aortada
- Inferior vena kavada
- Aorta ve vena kava da kalibrasyonun azalmasi.
Hipoperfüzyon kompleksin abdominal (IV kontrastli) BT de görüldügü çocuklarin yarisinda intra abdominal hasar vardir.(Shock Bowel Syndrome).
Tomografide pnömöperituan gösterilerek intestinal perforasyon belirlenebilir. Fakat bu künt karin travmali çocuklarin % 25 inde söz konusudur.
Mesane kateterini klempe ederek çekilen infüzyon piyelogram, genitoüriner sistem travmasini incelemek için yararli bir tetkiktir.(BT artik daha sik kullnilmakta).
Künt renal travmanin uzun süreli takibinde :
1) BT
2) Sintigrafi
3) USG ayri ayri yada birlikte kullanilabilir.
KC-Dalak sintigrafisi özellikle tomografinin mümkün olmadigi durumlarda yararlidir.
USG solid organ hasarini ve serbest siviyi göstermede kullanilir.
Viseral hasari göstermede bazen arteriografi kullanilabilir. Bu yöntem özellikle ;
1. Renovasküler hasari gösterirken
2. pelvik fraktüre bagli kanamayi gösterirken / kontrol ederken
3. intrahepatik kanama ve hemobili tanisinda kullanilir.
Vital bulgular stabil ise BT yada sintigrafide dalak yaralanmasi saptansa bile nonoperatif tedavi tercih edilebilir. Ayni durum KC yaralanmasi içinde geçerlidir.
Radyolojik çalismalar normal olsa bile, bilinci kapali bir çocukta pozitif periton lavaji laparotomi için yeterlidir.(Intestinal perforasyon) En az 40 ml/kg , 50/50 kurali
Gövdeye gelen künt travmayi degerlendirmede en iyi yöntem BT dir. Çocukta hemodinami stabil ise ve baska bir ekstra-abdominal, hayati tehtid eden yaralanma yoksa, tomografi çekilebilir.
Çocukta asagidaki klinik durumlardan üçü yada fazlasi mevcutsa ciddi bir abdominal travma olasiligi vardir :
1) Gross hematüri
2) Emniyet kemeri yaralanmasi
3) Child Abuse / Assault
4) Abdominal hassasiyet
5) PTS 12 ? (8)
6) Pelvik fraktür.
Glasgow koma skoru < 8 olan çocuklarda intraabdominal hasar olma olasiligi, nörolojik bulgusu olmayan çocuklara oranla daha yüksektir. (AVPU+PUPILS)
Fakat GCS < 8 olan çocuklarda abdomen bulgusu olmadan batin tomografisine ihtiyaç duyulmaz. Batin travmasi olan çocuklarda tomografi tanida yararlidir. Künt travmali (batin) çocuklarda USG nin yarari sinirlidir.
Intraperitoneal serbest sivi varligi, solid / Hollow viscus yaralanmasini gösterebilir. Fakat solid organ hasari siklikla intraperitoneal sivi olmadan görülebilir.
Intraperitoneal serbest sivi ne kadar çoksa laparotomi olasiligi da o kadar fazladir. Yinede bu hastalarin bir kismi nonoperatif olarak tedavi edilebilir. (50/50) ( 4 : 2 : 1 )
