Obezite sismanlik obesite tedavisi kilo verme diet. Sismanlik, vücutta olmasi gerekenden fazla yag dokusu birikmesi halidir. Fazla kilolu olmaktan farkli bir kavramdir ve bugün için estetik bir sorun olmaktan çok bir hastalik olarak kabul edilmektedir.
Örnegin sporcu bir kisinin kas ve kemik kitleleri daha fazla oldugu için ideal kilosundan fazla agirlikta olsa bile sisman sayilmamasi gerekir. Çünkü yag dokusu fazla degildir. Tam tersine boyuna göre ideal kiloya sahip olan bir kiside kas ve kemik dokusu az vücut yag kitlesi fazla ise bu kisinin kilosu fazla degil ama yine de sisman sayilabilmektedir.
Sismanlik (obesite - obezite) tanimlamasinda kullanilan bazi ölçüm yöntemleri mevcuttur. Bunlardan biri Ideal Kilo dur. Kabaca kisinin boyundan 100 çikarmakla o kisinin ideal kilosunu hesaplamak mümkündür. Örnegin 170 cm boyundaki bir kisinin kilosunun 70 olmasi gerekmektedir.
Sismanlik (obesite - obezite) sinirlarini saptamakta kullanilan bir formül de Vücut Kitle Indeksi (VKI) dir. Agirligin metre cinsinden boyun karesine orani ile hesaplanir. Örnegin yine 170 cm boyunda ve 70 kg agirligindaki bir hastanin VKI = 70/1.72 = 24.2dir. VKI 19-25 arasinda olan kisiler normal kilolu kisilerdir. 25-30 arasi balik eti veya toplu, 30-40 arasi sisman ve 40in üzeri ise bazi hastaliklarin ortaya çikmasina elverisli sismalik durumu olarak ifade edilir.
Bel çevresinin erkekte 102 cm, kadinda 88 cmyi geçmesi, ya da bel çevresinin kalça çevresine oraninin erkekte 0.9, kadinda ise 0.8den fazla olmasi yine sismanlik olarak degerlendirilmektedir. Bu son iki ölçüm ayni zamanda fazla oldugunu anladigimiz yag dokusunun vücudun neresine biriktigini de anlamamiza yarar.
Eger yag dokusu karinda ve dolayisi ile iç organlarin çevresinde birikmisse bu durumda o sisman kiside kilo fazlaligina bagli olarak ortaya çikma ihtimali olan bazi ek hastaliklarin görülme orani çok daha fazla artar. Örnegin bu kisilerde tansiyon yüksekligi, seker hastaligi, kalp ve beyin damarlarinda tikanma ve buna bagli olarak kalp krizi ve felç geçirme ihtimali, sisman olmayan veya sisman olup da yag dokusu karin disindaki bölgelerde (örnegin bacak, kol gibi) biriken kisilere göre çok daha fazladir.
√ Sismanlik (obesite - obezite) gerçekten bir sorun mudur?
Dünya Saglik Örgütünün 1997 yili verilerine göre dünya nüfusunun % 25inin VKIi 30dan fazla, yani sismandir. % 25i ise balik eti veya topludur. % 25lik kismi su anda sisman degil ancak genetik olarak sismanliga yatkin durumdadir.
Sadece % 25i ne su anda ne de gelecekte sisman olmayacak grubu olusturur. Görüldügü gibi dünya nüfusunun % 75i bu sorunla ya bas basadir ya da hastalik için adaydir. Son on yil içinde dünya üzerindeki hemen bütün ülkelerde sismanlikta belirgin bir artis olmustur.
√ Vücut Kitle Indeksi Nasil Degerlendirilir?
VKI DEGERI DURUM
18.5 kg/m2nin altinda ise zayif
18.5-24.9 kg/m2 arasinda ise normal kilolu
25-29.9 kg/m2 arasinda ise hafif sisman (fazla kilolu)
30-34.9 kg/m2 arasinda ise orta derecede sisman (I.Derece)
35-39.9 kg/m2 arasinda ise agir derecede sisman (II.Derece)
40 kg/m2 üzerinde ise çok agir derecede sisman (III.Derece)
√ Ne gibi hastaliklara neden olmaktadir?
Sismanlik (obesite - obezite), önlem alinmamasi ve uzun süre devam etmesi halinde vücutta birçok sistemi olumsuz etkilemektedir. En çok etkilenen sistemler kalp-damar, hormon, solunum, sindirim, genital ve idrar, kas-iskelet, deri ve psikolojik sistemlerdir. Görüldügü gibi etkilemedigi yer yok gibidir.
Kalp-damar sisteminde damar sertligi, kalp damar hastaliklari ve kalp krizi, kalp yetmezligi, tansiyon yüksekligi, beyin kanamalari ve felç gelismesine yardimci olmaktadir. Yine sisman kisilerin kan kolesterol ve trigliserid denilen yaglarinin genellikle yüksek oldugu görülür. Bu da damar sertligini arttirici bir etkiye sahiptir.
Ailesinde seker hastaligi olanlarda sismanlik olmasi, o kiside de ve daha erkenden seker hastaligi ortaya çikmasini kolaylastirir. Ailede seker hastaligi olmayanlarda ise yine gizli ya da açik seker hastaligi ortaya çikabilmektedir.
Sisman kiz çocuklarinda erken ergenlik ortaya çikabilir. Eriskin kadinlarda ise sismanlik tüylenme, adet düzeninde bozulma olusabilir. Eriskin erkeklerde de cinsel istekte azalma, iktidarsizlik ve kisirliga kadar giden bozukluklar yapar.
Sisman gebelerin bebekleri büyük olabilir. Bebekler gerek anne karninda gerekse dogduktan sonra baska sorunlarla da karsilasabilirler. Sindirim sisteminde yemek borusunun alt ucunda gevseme ve mide içeriginin yemek borusuna geri kaçmasi sonucunda yemek borusu alt ucunda ülserler gelisebilir. Ayrica sismanligin uzun sürmesi halinde mide fitigi gelisebilir. Sisman kisilerde safra kesesi taslari daha çok görülür. Karacigerde yaglanma da sismanligin bir sonucu olarak ortaya çikabilir.
Kanser ile sismanlik arasindaki iliski hep konusulmustur. Kadinlarda rahim ve meme kanseri, erkeklerde ise prostat kanseri, sisman olmayanlara göre daha fazla görülmektedir. Ayrica prostat büyümesi de sisman erkeklerde daha siktir.
Solunum sisteminde kapasite azalmasi ve vücuttan kirli havayi (karbondioksit) atamamak gibi bir sorun yasanmaktadir. Gerek bu nedenle ve gerekse de kilo almaya bagli olarak dilde ve diger boyun dokularinda büyüme ve uykuda sirtüstü yatarken dilin arkaya dogru giderek nefes borusunu tikamasina bagli olarak kiside gece iyi uyuyamama, gece yerine gündüz uyuklamalari, yaptigi ise konsantre olamama gibi yakinmalar ortaya çikar. Hem gögüs çevresindeki yag dokusunun hem de karindaki yag dokusunun gögüs kafesine dogru baski yapmasi ile akciger yeterince genisleyemez ve yetersiz havalanma ve akciger sahalarinda kolay enfeksiyon gelismesi olur.
Özellikle karin derisinde gerilmeye bagli çatlaklarin yanisira sivilce ve kolayca gelisebilen iltihabi cilt hastaliklari görülebilir. Kemik ve eklemlerde kireçlenme, eklem iltihaplari, topuk dikeni, bel fitigi ve gut hastaligi, kilo arttikça ortaya çikma ihtimali artan durumlardir. Sisman kisilerde psikososyal degisiklikler olabilmekte, sosyal yasamdan izole olmak isteyebilmektedirler. Asagilik duygusu, alkol aliskanliginda artma, fiziksel aktivitede azalma ve issizlikte artma görülebilmektedir.
√ Davranis degisiklikleri
• Kilo almada önemli rol oynayan ve zayiflarken de yapilmasi ya da yapilmamasi önem kazanan bazi davranislardan bahsetmek gerekecektir. Bu davranislarin kontrol altina alinmasini saglayacak gruplar halindeki tedavi yöntemlerinin yanisira, kisinin kendi kendine dikkat edecegi bazi konular da mevcuttur.
• Özellikle yemek yemeyi uyaracak uyaranlardan uzak durmak (gida satan dükkanlarin vitrinlerini seyretmemek gibi), alinacak gida miktarinin kontrolünü kaybetmemize yol açacak ortamlarda yemek yememek (televizyon karsisinda yemek yememek gibi), daha küçük porsiyonlar alip gerekirse tekrar almak, küçük tabak kullanmak bunlardan bazilaridir. Kisinin bu çabalarina aile bireylerinin, arkadas ve is çevresinin de destek vermesi, hastanin isini kolaylastiracak önemli bir faktördür.
√ Ilaç tedavisi kimlere ve nasil uygulanir?
• Bugüne kadar pekçok ilaç, sismanligin tedavisinde kullanilmistir. Ancak sismanlik uzun süreli, tedavi edilmezse ömür boyu sürecek bir hastalik olduguna göre, tipki yüksek tansiyon veya seker hastaligi gibi sismanligin da tedavisinin ömür boyu sürmesi gerekebilir.
O zaman ilaç kullanilmasi halinde kullanilacak ilacin da ideal olarak yan etkilerinin az olmasi ya da hiç olmamasi, çok etkili olmasi, ucuz olmasi gerekmektedir. Sismanlik tedavisinde henüz böyle bir ilaç bulunmamistir. Durum böyle olunca ilaç tedavisi ancak gerçekten gereken kisilere ve belirli sürelerle uygulanmalidir.
• Kilo verilmemesi halinde ortaya çikacak olan problemlerin kullanilacak ilacin yan etkilerinden daha önemli oldugu kisilerde ilaç kullanimi diger tedavi sekillerine eklenmelidir. Önemli olan bir diger konu da ilacin mutlaka diyet ve egzersize ilaveten yardimci bir tedavi yöntemi oldugunu bilmektir.
Diyet ve egzersiz yapmadan ilaç kullanmanin kilo vermeye bir yararinin olmadigi bilinmektedir. Bu nedenle ilaç kullanimi ancak diyet ve egzersizi uygulamis ve kilo vermesi durmus olanlarda tekrar kilo vermek için kullanilabilir. Ayrica kisa sürede çok fazla kilo vermesi gereken çok sisman kisilerde(VKIi 40in üzerinde olan), sismanliginin yanisira bazi ek hastaliklari olan (seker hastaligi, yüksek tansiyon, kalp hastaligi ve geçirilmis kalp hastaligi, akciger hastaligi gibi) kisilerde de ilaç tedavisi diger yöntemlere ek olarak hemen kullanilmaya baslanabilir.
Bir kisinin VKIi 30un üzerinde ise ya da VKIi 27nin üzerindeyse ancak sismanligin beraberinde fazla kilodan olumsuz etkilenecek ek bir veya birkaç hastalik ta bulunuyorsa ancak o zaman sismanlik için ilaç kullanilir. Halen ülkemizde bu amaçla kullanilan iki grup ilaç vardir.
• Bunlardan ilki gidalarla alinan yagin % 30unun emilmeden barsaktan atilmasini saglayan orlistat maddesi içeren ilaçtir. Yemeklerden 30-45 dakika önce alinir. Özellikle yemek içeriginde fazla yag olursa hafiften çok siddetliye kadar yagli ishal yapabilir. Gidadaki yag azaltilabilirse bu yakinma da azalabilir.
Yag emilimini engelledigi için uzun süreli kullanimda yagda eriyerek vücuda alinan A,D,E,K gibi bazi vitaminlerin eksikligine yol açabilir. Sonuçta da buna bagli belirtiler ortaya çikabilir. Bu nedenle beraberinde belli dozlarda vitamin takviyesi gerekebilir.
• Ikinci grup ilaç ise beyin ve sinirler yoluyla etki eden ve daha çok istah kesen, yagli gida ihtiyacini azaltan, yemek aralarindaki atistirmalari engelleyen ve metabolizmayi hizlandirip enerji harcanmasini arttiran sibutramindir. Bu ilacin da bazen kan basincini arttirici, kalp hizini arttirici ve depresyon gibi bazi psikolojik bozukluklar türünde yan etkileri olabilmektedir. Günde bir kez kullanilir.
√ Sismanlikta (obesite - obezite) cerrahi tedavinin yeri nedir?
• Yasi 16-65 arasinda olan, VKIi 40in üzerinde olan veya 35in üzerinde olup ek hastaligi bulunan, operasyonu kabul eden, operasyon riski kabul edilebilir derecede olan, alkolik olmayan ve yapilacak operasyona uyum gösterebilecek yapida olanlara diger yöntemlerel kilo verdirilemediyse operasyon tedavisi düsünülebilir.
• Bu amaca yönelik olarak midenin bir kismini dikerek devre disi birakmak, mide girisine halka takarak mideye gida girisini zorlastirmak ve miktari azaltmak, mideden ince barsaga baglanti yaparak gidalarin emilmedem barsaga atilmasini saglamak gibi yöntemler ihtiyaç duyulan hastalara uygulanabilmektedir. Bu islemlerin uygulanacagi hastalarin seçimi özel bir titizlik gerektirmektedir. Ayrica cilt alti yag dokusunun degisik yöntemlerle alinmasi seklinde bir cerrahi tedavi de uygulanmaktadir.
