Meckel Divertikülü - tarihçe :
- Fabricus Hildanus (1598) ; ilk defa
meckel divertikülünü tarif etti.
- Ruysch ve Leyden (1701) ; ikinci defa
meckel divertikülünü yayinladilar
- Littre (1745) : Ingüinal hernide , kese
içinde meckel divertikülünün bulunmasini tarif etti.(Littre Hernisi)
- Johann
Friederich Meckel (1809 , Anatomist) ; divertikülün orijininin omfalomezenterik
duktus oldugunu ve bu anatomik anomalinin hastaliklara yol açabilecegini
bildirdi.
- Gramen (1815) : Meckel divertikülitinin akut apendisiti taklit
ettigini ileri sürdü.
- Kettner(1898) : Meckel divertikülüne bagli ince
barsak obstruksiyonunu bildirdi.
- Salzer (1904) : Meckel divertikülündeki
ektopik mukozayi ilk defa tanimladi.
INSIDANS: Meckel divertikülü gastro intestinal sistemin en sik görülen
konjenital anomalisidir. Son yillarda yapilmis 2 farkli çalismada 10459
hastadaki meckel insidansi %2,2 dir. Daha eski bir çalismada (1933) 25149
hastada (otopsi çalismasi) meckel divertikülü olgularin %1,3 ünde tespit
edilmistir.
2 LER KURALI :
- Meckel insidansi %2
- Asemptomatik
olgularda meckel divertikülü erkek ve kizlarda esit oranda görülür. (1:1)
-
Semptomatik olgularda ise meckel divertikülü erkeklerde 3 - 4 misli daha
siktir.(3-4:1)
(Yani semptomatik hale gelmesi erkeklerde daha sik
olmaktadir.)
EMBRIYOLOJI : Yolk kesesi primitif barsaga Yolk
Stalk ya da Vitelline kanali (Omfalomezenterik) sayesinde
baglantilidir. Meckel divertikülü Vitellin kanalinin regrese olmamasi
sonucunda ortaya çikar. Normalde gestasyonun 5-7. haftalari arasinda vitellin
kanali regrese olmalidir. Bu olayin kesin embriyolojik mekanizmasi açik
degildir. Degisik spektrumdaki anomaliler görülebilir.
A) Fetal yasamin
5. haftasindan önce insan embriyosu
Yolk kesesi ve intestinal primordium
arasindaki baglanti incelip uzayarak , Yolk Stalk veya Vitelline
(Omfalomezenterik) kanali olur ve fetal ince barsakla birlesir. Gelisen vitellin
damarlar embriyonun baslica besin kaynagi olan yolk kesesi üzerinde dallara
ayrilirlar. Yolk sac kullanilip tükenmek üzereyken vitellin kanali embriyo sapi
(Body Stalk) ile birleserek umblikal kordonu olustururlar. Bundan sonra umblikal
damarlar plasentadan fetusa besinleri tasirlar.
B)
Vitellin(Omfalomezenterik) kanalin en sik artigi meckel divertikülüdür.
Tam olarak persistans gösterebilir ve karin ön duvarina tutunmus olabilir.
C) Meckel divertikülü karin ön duvarina fibröz bir kordon yardimiyla
baglanabilir. Bu fibröz kordon vitellin kanalinin distal kisminin involusyonu ve
obliterasyonu sonucunda olusur. Proksimal kismi ise divertikül olarak ileum ile
iliskili olur.
D) Olgularin % 74 ünde meckel divertikülü karin ön duvarina tutunmamistir.
Ileumun antimezenterik kenarindan çikar. Ileoçekal valvin 2 feet (100 cm)
proksimali içinde bulunur. Boyu 2 inches (5 cm) , Çapi ise 2 cm dir. Insidansi %
2 dir.
2 tip heterotopik mukoza bulunur : Gastrik ve pankreatik. Genellikle 2 yas
altinda semptomatiktir. Semptomatik divertiküllerin çogu (%74) heterotropik
elementler içerir.( En sik gastrik mukoza)
E) Meckel divertikülünün kan akimi bir çift vitelline (Omfalomezenterik)
arter tarafindan saglanir. Bu iki vitelline arter mezenterin her iki yanindan
seyrederler. Sol vitellin arter normalde kaybolur. Sag vitellin arterin
proksimal kismi ise superior mezenterik arter olur. Distal ucu ise bir end arter
olarak kalarak vitellin kanal artiklarini besler. Vitellin damarlar genellikle
divertikülde sonlanirlar. Fakat bazen karin ön duvarina kadar uzanabilirler.(
Noktali çizgi)
F) Son olarak , vitellin damarlar ileum ile umblikusu birbirine baglayan bir
fibröz kordon olarak persistans gösterebilir. Meckel divertikülü tamamen
involusyona ugramistir. Bu fibröz kordon (vitellin damar artigi) intestinal
obstruksiyona neden olabilir.
MECKEL DIVERTIKÜLÜ VE UMBLIKAL
ANOMALILER
(Omfalo mezenterik kanal artiklari - Meckel
hariç)
A) Umblikal kordonda , umblikustan uzakta , mukoza
ile kapli kist.
B) Intestinal doku içeren umblikal
kist.
C) Intestinal mukoza ile kapli umblikal polip (Fibröz
bantli ve bantsiz) Genellikle bagimsiz lezyonlar olsalar bile , bazen karin
duvarini penetre edip derindeki yapilar ile baglantili olabilirler. Umblikal
polipler konjenital anomalilerdir ve genellikle lokal infeksiyon sonucunda
ortaya çikan umblikal granulomla karistirilirlar
D)Umblikusun altinda ,
properitoneal yerlesimli , musküler duvarli ve mukoza ile döseli kist.
E)
Oblitere olmus vitellin kanalin ortasinda düz kas duvarli mukoza ile döseli
kist.
F) Umblikal sinüs bir infeksiyon kaynagidir. Meckel divertikülüne
ya da ileuma baglidir. Baglanti fibröz bir kord ile olur. Fibröz kord lümeni
açik veya kapali olabilir.
G) Omfaloileal (umblikal - intestinal) fistül. (
Patent Vitelline Duct): Vitelline kanalin açik kalmasiyla olusur. Intestinal
mukoza pilileri ileumdan umblikusa kadar devam eder. Bazen gastrik mukoza
bulunabilir.
Nadir bir varyant ise DEV meckel divertikülüdür. Bazen
?Ileal Disgenesis adiyla da adlandirilir. Bu terminal ileumun segmental
sakküler veya tubuler dilatasyonu ile karakterize gelisimsel bir
anomalisidir.
Içinde meckel divertikülü bulunan herniye Littre Hernisi
adi verilir.
2 LER KURALI :
- Insidansi %2
- 2 tip
heterotropik mukoza(Gastrik ve Pankreatik)
- Ileoçekal valvin 2 feet
(100 cm) uzakliginda
- 2 inç (5 cm) boyunda
- 2 cm
çapinda
- <2 yas öncesi semptomatik.
Meckel divertiküllerinin
çogu sessizdir. Semptomlar ;
1 - Hemoraji
2 - Obstruksiyon
3 -
Inflamasyon nedeniyle ortaya çikar.
Semptomatik meckel
divertiküllerinin tanisi büyük oranda süphelenilmesine (akla gelmesine)
baglidir. Eger meckel divertikülü semptomatik hale gelirse çikarilmasi
endikedir. Fakat asemptomatik bir meckel divertikülünün insidental olarak
bulunmasi durumunda ne yapilmasi gerektigi ise tartismalidir.
ESLIK EDEN
ANOMALILER ;
- Özofagus atrezili çocuklarda 6 kat daha
siktir
- Imperfore anüslü çocuklarda 5 kat daha sik
- Ufak
omfalosellerde sikligi artmis
- Crohn hastaliginda sikligi 2
- 3 kat artmis
- Nörolojik ve kardiyovasküler malformasyonlu çocuklarda
sikligi artmis
